Peygamber Enok'un Kitabı Yorumu

Enok Kimdir?

Enok (Hanok), hem Tevrat'ta hem de İncil'de anılan bir isim. Kuran'da Hz. İdris olarak geçiyor. Büyük Tufan'dan önce bu peygamber Nuh'un büyükbabasıydı. 365 yaşındayken ölmeden göğe alındı. Kimi eski yazarlara göre farklı mitolojilerde karşımıza çıkan, bilim ve sanatları, yazı yazmayı ilk öğreten kişi Hermes, Thoth ve/veya Merkür'le aynı kişi.

Kitapta İdris'i de an. Çünkü o, özü sözü doğru olan bir peygamberdi. Onu yüce bir yere yükselttik. (Meryem Suresi 56-57)

Enok'un göğe yükselişi

Enok'un Kitabı

Enok'un Kitabı, Tevrat olarak yanlış adlandırdığımız Yahudi kutsal kitabı Tanah'ın apokrif kitaplarından birisi olsa da sonradan kaybolmuştur. Nasıl kaybolduğu bilinmemektedir. Apokrif kitaplar ve metinler, Yahudi külliyatında bulunduğu halde Tanah'a kabul edilmeyen yazılardır. 

Enok'un Kitabı'nın ne zaman yazıldığı bilinmemektedir ancak bir defada yazılmadığı, uzun yıllar içinde değişime uğradığı ve birkaç yazar tarafından eklemeler yapıldığı yapılan araştırmalarca sanılmaktadır. En eski bölümü MÖ 300'lere giderken diğer bölümleri MÖ 1. yüzyıla kadar tarihlenebilmektedir. Bilinen Yunanca nüshalarıyla birlikte orijinalinin şimdi ölü bir dil olan Aramice olduğu düşünülmektedir.

Aramice lehçelerinden biri Süryanicede "Aramice" yazımı

Apokrif kitapları zaman içinde farklı bir anlama bürünüp okunmaması gereken anlamına gelmesiyle kitapların çoğu belli kimseler haricinde okunamaz olmuştur. Yine de Enok'un Kitabı, Kutsal Kitap'ın birçok yerinde alıntılarla yaşamış, bazı apokrif kitaplara esin kaynağı olmuştur. Ruhban sınıfın elinde bulunan böylesi bir kitabın kaybolması, uygun bulunmayan bir dini görüşün varlığını akla getirir. Düşmüş Melekler ve kötülüğün kaynakları gibi aykırı konulardan bahseden bu kitabın Yahudi din adamları ve kiliseler tarafında sapkın kabul edilmiş olması oldukça muhtemeldir. Kayboluşu buna dayanmakta olabilir.

1773 yılında İskoç araştırmacı ve Mason James Bruce'un Habeşistan'a gidişi ve orada bir manastırda kitabın üç nüshasını bulmasıyla bu kayboluş durumu sona ermiştir. 1821 yılında İbranice Profesörü Richard Laurence bu kitabı İngilizceye tercüme etmiştir.

Ge'ez alfabesinde yazılmış Enok'un Kitabı'ndan alıntı

Ölü Deniz Yazmaları

Enok'un Kitabı'nın varlığının tam olarak ispatı aslında Ölü Deniz Yazmaları'nın bulunmasıyla da alakalıdır. Yazmalar, Ölü Deniz kıyısında Kumran'da bir mağarada, 1947 yılında bir çoban tarafından rastlantısal olarak bulunmuştur. Sonrasında bu yazmalar Kudüs Üniversitesi'nin eline geçmiş ve bu mağaralarda araştırmalar başlamıştır. 10 yıl süresince 11 mağarada yapılan kazılar 800 kadar yazmanın ve birçok parçanın ortaya çıkmasını sağlamıştır. Bu metinlerin dilleri İbranice, Arami dili ve yerel dillerdir. Bu metinleri bir Yahudi topluluğunun yazdığına şüphe yoktur. Yazmalar arasında Enok'un Kitabı'na ait parçalar olduğu ve bu toplulukları etkilediği bilinmektedir.

Ölü Deniz Yazmalarının bulunduğu Kumran'daki mağaralar

Enok'un Kitabı Ne Anlatır?

Enok'un kitabını okumak, kendi başına ne anlattığını anlamak için yeterli olmayacaktır. Kitabın anlattıkları o dönemin mistisizmiyle de kıyaslanmalıdır. Kitabın Tanah'ın Yaratılış bölümleriyle büyük benzerlikler gösteren hatta Yaratılış'ı tamamlayan bölümleri olduğu gibi mistik öğretilere giren bölümleri de vardır. 

Mistik öğretileri daha çok kötülüklerin kaynağı, aydınlık-karanlık, iyi-kötü üzerine olup Ölü Deniz Yazmaları'nı bulunduran toplulukla ilgilidir. Ölü Deniz Yazmaları'ndaki öğretilerde en ilgi çekici konu, Zerdüştlük'teki gibi, iyi ve kötü güçlerin zıtlığının önem tutmasıdır.

Enok'un Kitabı, düşmüş meleklerle başlar, Yahudi tarihinin sembolik anlatımları gibi çeşitli konulara girer, öğüt ve cezalandırmaları kapsar.

Düşmüş melekler

Enok'un Kitabı'nda geçen çok önemli bir konu kötülüğün doğuşudur ve bu Düşmüş Melekler ile ilişkilendirilmektedir. Apokrif yazılarda çok geçen düşmüş melekler Yahudi ve Hristiyan teolojisinde tartışma konusudur. Enok'un Kitabı bu konuya oldukça yer ayırmakta, düşmüş meleklerin isimlerini dahi vermektedir. Tanah'ta geçen, "Yeryüzünde insanlar çoğalmaya başladı, kızlar doğdu. İlahi varlıklar insan kızlarının güzelliğini görünce beğendikleriyle evlendiler." (Yaratılış 6; 1-2) ifadesinin daha ayrıntılı bir anlatımı Enok'un Kitabı'nın önemli bir bölümünü oluşturur.

Enok'un Kitabı'nın ışık tuttuğu bir başka meseleyse Tanah'ın Yaratılış bölümünde sadece tek bir yerde geçen Nefilim ya da Nefiller (-im çoğul ekidir) konusudur. Yaratılış 6;4'te "İlahi varlıkların insan kızlarıyla evlenip çocuk sahibi oldukları günlerde ve daha sonra yeryüzünde Nefiller vardı. Bunlar eskiçağ kahramanları, ünlü kişilerdi" şeklinde geçen Nefilim pek çok araştırmacıda oldukça merak uyandırmıştır.

Enok'un Kitabı'nın Edebiyata Etkisi

Enok'un Kitabı, kimi noktalara dinsellikten uzaklaşıp sanki bir bilimkurgu evreninden olaylar sunuyormuş gibi haliyle oldukça fazla teorinin üretilmesine yol açmıştır. Bu teorilerin yanı sıra kitabın içinde bulunan ve üzerine çok fazla şey bilmediğimiz Düşmüş Melekler ve Nefilim konusu günümüzde birçok kurguya ilham kaynağı olmaktadır. Genel anlamda fantastik/okült kurgu kategorisine giren düşmüş melekler ve nefilim kurguları artık direkt kendi isimleriyle yani tarihi kurgu, fantastik vs. gibi melek kitapları/kurguları diye de bilinmeye ve yaygınlaşmaya başlamıştır. Bunlardan bazıları: 

Hush Hush Serisi

Düşüş Serisi

Öngörü Serisi

Refaim Serisi